Feto Mak Lidera Jestaun Konstrusaun Projetu PNDS

Feto sira husi suku Abo prepara hela fiu/tali ida ne’ebé mak sei uza ba kuadru servisu nian iha sira nia klíniku saudi foun.

Feto sira husi suku Abo prepara hela fiu/tali ida ne’ebé mak sei uza ba kuadru servisu nian iha sira nia klíniku saudi foun.

Suku hirak implementa PNDS iha faze primeiru oras ne’e hahú ona konstrusaun, iha faze ida ne’e númeru involvementu feto aumenta, liuliu  hala’o kna’ar hanesan ekipa jestaun suku hodi jere programa PNDS ne’ebé tama iha sira nia suku.

Iha suku Abo (Quelicai, Baucau) maluk feto sira involve ona iha oráriu servisu rotativa, sira hi’it no lalin fatuk, kahur simentu, kuru be’ e no prepara enkuadramento edifísiu foun komunidade nia ne’ebé atu harii. Iha suku ida ne’e komunidade sira deside atu konstrui postu saúde, sentru komunidade multi propózitu no rehabilitasaun estrada.

“Maluk feto sira barak liu mak involve iha konstrusaun ida ne’e duké mane”, dehan Sergio Freitas, Kordenadór Dezenvolvimentu Sosiál ba distritu Baucau no Manatuto, Ekipa Apoiu Terenu PNDS. Alende feto, maluk ho defisiente sira mós involve iha servisu konstrusaun ba suku ida-ne’e.

Freitas esplika katak kuaze mane barak mak tun ba Dili hodi buka servisu, ne’e duni iha suku ida ne’e feto sira mak lidera no jere rasik konstrusaun projetu ne’ebé komunidade sira deside sai hanesan prioridade.

Maluk feto sira mós iha kna’ar ida ne’ebé mak importante tebes iha papél kordenasaun iha nivel suku no aldeia. Suku Maluro, (Quelicai, Baucau) iha Ekipa Jestaun Suku (EJS), órgaun ida responsabiliza ba ekipa implementasaun projetu (EIP) hotu-hotu mesak feto deit. EIP nia papél atu prepara proposta projetu inklui dezeñu, planu orsamentu no oráriu ba implementasaun, Alende ne’e ekipa ida ne’e mak jere projetu nia implementasaun tomak inklui mós orsamentu. Iha Suku Maluro total membru ba EJS hamutuk ema 11 no maioria na’in  9 feto.

Membru nain lima husi Komisaun ba Planu no Akontabilidade (KPA) no EIP, husi Suku Maluro, Sub-Distritu Quelicai, Baucau.

Membru nain lima husi Komisaun ba Planu no Akontabilidade (KPA) no EIP, husi Suku Maluro, Sub-Distritu Quelicai, Baucau.

Konstrusaun ba sentru komunitária multi propózitu  foun, sistema be’e no postu saúde dezenvolve lala’is los, maske Suku Maluro lokaliza iha área ne’ebé mak remota los, ida ne’e realija tanba komunidade tomak nia partisipasaun.

“Ida-ne’e di’ak tebes bainhira hare maluk feto sira partisipa no lidera konstrusaun iha PNDS, husi ami nia monitorizasaun, ita bele hatete katak PNDS bele implementa ho susesu iha fatin remota sira, komunidade sira hotu kontente tebes ho PNDS tanba ida-ne’e mak projetu ba dahuluk tama iha sira nia suku, iha tinan barak ona programa ida seidauk tama”. Hateten Simon Whitehead, Asesór Senior ba Jestaun Finansiál Públiku ba Ministériu Administrasaun Estatál.

PNDS iha meta 40% ba feto sira nia partisipasaun iha etapa prinsipál sira ba prosesu. Iha faze pilotu nian persentajen ba partisipasaun tomak feto nian bainhira define prioridade mak 40%, no 39% iha enkontru sosializasaun nian.

PNDS nu’udar programa nasionál, konsentrasaun prinsipál ida mak atu hasa’e númeru feto sira nian ne’ebé mak servisu iha konstrusaun no kna’ar lideransa nian; premiti sira atu aprende koñesimentu ne’ebé mak iha valór no hetan insentivu ki’ik ida ba sira nia servisu.

Enkontru ida foin lalais ne’e entre PNDS no Fundasaun Alola, Sekretáriu Estadu ba Dezenvolvimentu Lokál, Samuel Mendonça, tenik katak feto sira nia partisipasaun nu’udar motivasaun boot ida ba PNDS nia prosesu.

“Partisipasaun ema hotu-hotu nian iha programa ida-ne’e importante tebes, PNDS iha fokus ida ne’ebé mak forte ba inisiativu jéneru nian, liu-liu feto sira nia partisipasaun ba foti desizaun”, dehan Samuel Mendonça.